Met frisse tegenzin

De telefoon gaat. Een jonge vrouw aan de andere kant van de lijn vertelt dat haar moeder plotseling is overleden en dat ze wat vragen heeft. Het is al duidelijk dat haar moeder begraven zal worden op Natuurbegraafplaats Landgoed Mookerheide in Molenhoek en er is ook al contact geweest met de locatie. Er is al gesproken over een dag en tijd en liefst doen de vrouw, haar broer en hun vader alles zelf. Maar het overlijden heeft ze overvallen, alles is nog wat onwerkelijk en misschien kan een beetje hulp geen kwaad. Daarom moet er toch maar een uitvaartverzorger in de arm genomen worden. Bijna met frisse tegenzin, omdat hulp wel nodig en gewenst is, maar het heersende beeld van de manier waarop ‘de uitvaartverzorger’ te werk gaat niet aan lijkt te sluiten bij de manier waarop de familie afscheid wil nemen.

Drie vragen

De dochter vraagt me of ik op de beoogde dag en tijd beschikbaar ben om te uitvaart te begeleiden. Ze wil ook weten of het mogelijk is dat zij, haar broer en haar vader het een en ander zelf doen. Zoveel mogelijk zelfs. En tot slot wil ze weten of het mogelijk is dat ik niet in het zwart gekleed kom. Drie vragen, drie keer een ‘ja’. Dat lijkt al wat lucht te brengen en ik bied aan bij ze langs te komen ter kennismaking, natuurlijk helemaal vrijblijvend. We kunnen dan met elkaar kijken welke wensen er zijn en op welke manier deze ingevuld kunnen worden. Ook kunnen we bespreken wat de verwachtingen zijn; welke taken de familie op zich neemt en welke rol ik eventueel ga vervullen. En dat is wat er gebeurt.

Ik kom binnen in een hecht gezin, met een man die vol liefde praat over zijn vrouw en kinderen die dol zijn op hun moeder. De dochter geeft aan zelf een kaart te willen regelen en de zoon vertelt een baarplank te willen bouwen. De dochter vult aan dat ze een wade wil maken en dat de kleinkinderen die zullen gaan beschilderen. Een rouwauto is niet nodig; ze gaan hun moeder en vrouw zelf ophalen bij het mortuarium, met de eigen auto.

De keuze

Het is wat mij betreft een goed gesprek, maar ik heb de keuze bij de familie gelegd en wil hen niet onder druk zetten. Daarom opper ik aan het eind dat ze het gesprek even kunnen laten bezinken, kunnen overleggen en me dan later die dag kunnen laten weten of ze met me verder willen.

Zo lang hebben ze niet nodig. Voordat ik in de auto stap, mag ik nog even van het toilet gebruik maken. Wanneer ik terugkom, geven ze aan geen bedenktijd nodig te hebben; ik mag blijven. In de dagen die volgen begeleid ik hen bij het afscheid. Ik draag suggesties aan, houd de planning in de gaten en begeleid hen op de dag van de begrafenis.

Het afscheid

De kleinkinderen hebben de wade mooi beschilderd en hun oma wordt op de door haar zoon gemaakte baar gelegd. Rondom wordt de baar opgevuld met mos en voor aanvang van het afscheid bedekken de aanwezigen hun dierbare met een deken van losse bloemen zónder steel. Een prachtige start van een emotioneel samenzijn waarin het beeld wordt geschetst van een bijzondere, innig geliefde vrouw. Mooie woorden, krachtige muziek en ontroerende foto’s. Bij vertrek naar het graf krijgen alle aanwezigen een lantaarn met een kaarsje aangereikt. Wanneer zij bij het graf afscheid nemen, blijft er een zee van lichtjes achter.

Voor mij was het een indrukwekkend afscheid, waar ik nog regelmatig aan terugdenk. Deels vanwege de grote rol die de familie op zich nam en de manier waarop zij daar invulling aan hebben gegeven. Deels ook vanwege de klik die er was, waardoor een afscheid ook bij mij meer binnenkomt. Ik ben blij dat ik deze lieve mensen op de achtergrond heb kunnen helpen bij het vormgeven van een afscheid zoals zij dat voor ogen hadden. In hun eigen woorden: puur, zonder franje en in een intieme, warme sfeer.

Deze column is geschreven door Koen Mensink en wordt gedeeld met toestemming van de nabestaanden.

 

Meer informatie over Jurgen Theunissen